« جشن مستقل سینمای مستند و واژه آکادمی »

پیرو طرح موضوع یافتن واژه جایگزین مناسب برای کلمه آکادمی در رویداد جشن مستقل سینمای مستند ایران توسط مستند ساز پیشکسوت حسین ترابی ،چند نکته در این زمینه قابل تامل است.
برابر نهادن برخی کلمات بدون توجه به ریشه و کارکرد مستقیم آن در زبان مبدا و وام گرفتن آن برای کارکردهایی در زبان مقصد گاهی منجر به بروز اشکالاتی می شود که به مرور زمان موجب جا افتادن یک غلط مصطلح در گذار زمان می گردد.
پیش از هر چیز بهتر است بدانیم که واژه آکادمی برای اسکار از کجا آمده و آیا می توان آنرا برای هر رقابت سینمایی در سایر کشورها نظیر کشور خودمان نیز بکار بریم یا خیر؟

علت اطلاق پیشوند “آکادمی” به جوایز اسکار این است که این جوایز توسط “آکادمی علوم و هنرهای تصاویر متحرک” (Academy of Motion Picture Arts and Sciences) اعطا می‌شوند. این آکادمی در سال ۱۹۲۷ تأسیس شد و هدف آن ارتقاء و تقدیر از دستاوردهای صنعت سینما است.
آکادمی علوم و هنرهای تصاویر متحرک (AMPAS) توسط لویی بی میر، مدیر استودیو مترو گلدوین مایر، تأسیس شد. هدف اصلی این آکادمی ارتقاء و تقدیر از دستاوردهای صنعت سینما بود.
آمپس به عنوان یک سازمان غیردولتی فعالیت می‌کند و اعضای ثابت آن از پرسابقه‌ترین دست‌اندرکاران صنعت سینما هستند. این آکادمی بیش از ۱۰٬۰۰۰ عضو افتخاری دارد که در فرآیند انتخاب آثار و تعیین برندگان جوایز اسکار نقش عمده ای بر عهده دارند.
آکادمی اسکار به عنوان یک سازمان غیردولتی و مستقل برای ارتقاء و تقدیر از دستاوردهای صنعت سینما بنیان‌گذاری وظایف دیگری غیر از گزینش آثار جشنواره ای نیز بر عهده دارد نظیر:

1-حفظ و آرشیو فیلم‌ها: آکادمی مجموعه‌ای از آرشیوهای فیلم را مدیریت می‌کند که شامل نسخه‌های نادر و مهمی از فیلم‌های تاریخی برای ارایه به نسل های آینده است.

2. برنامه‌های علمی ـ آموزشی: آکادمی به توسعه و ارتقاء برنامه‌های آموزشی در زمینه‌ی سینما و هنرهای تصاویر متحرک می‌پردازد. این برنامه‌ها شامل ورکشاپ‌ها، سمینارها، و دوره‌های آموزشی برای فیلمسازان و علاقه‌مندان به سینما می‌شود.

3. انتشارات علمی در حوزه هنرهای تصویری: آکادمی کتاب‌ها، مجلات و مقالات مختلفی را در زمینه‌های مرتبط با سینما و فیلمسازی با هدف توسعه و اشتراک دانش منتشر می‌کند.

4. جوایز علمی و فنی: علاوه بر جوایز اسکار، آکادمی جوایز علمی و فنی را نیز برای دستاوردهای فنی برجسته در صنعت سینما اعطا می‌کند.

چنانچه ذکر آن رفت واژه آکادمی حتی پیش از آن که این سازمان نسبت به فراخوان و اعطای جوایزی در قالب اسکار اقدام کند بخشی از نام این سازمان فعال در حوزه علوم و هنرهای تصویری بوده است و سایر فعالیت های آن نیز ابعاد آکادمیک داشته و دارند، موضوعی که انطباق چندانی با فعالیت انجمن های صنفی مستند در خانه سینما جز در مواردی محدود نداشته و بطور کلی با فرآیند آراء مستند سازان حرفه ای برای انتخاب آثار برتر نیز ندارد .لذا وام گرفتن کلمه ای از یک رویداد مشابه بدون توجه به علت اطلاق آن کلمه به آن رویداد خاص می تواند منجر به تعابیر نادرست گشته و احتمال رواج کاربردی اشتباه در زبان فارسی گردد.
از اینرو با توجه به ماهیت صنفی و فصلی رویداد انتخاب آثار در مجموعه فعالیتهای دو انجمن صنفی حوزه سینمای مستند و در ذیل جشن مستقل سینمای مستند ایران ، شاید مناسب تر آن باشد که از واژه« کنگره » که معنایی برابر با مجمع متخصصین در فارسی دارد بجای آکادمی و به شکل «کنگره سالانه سینمای مستند ایران» استفاده گردد.

رضا رشیدیان